ÇEVRESEL SANAT OLARAK TERMİT TÜMSEKLERİ: ETİYOPYA’DA BİYOFİZİKSEL VE KÜLTÜREL PEYZAJ ÖĞELERİ
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21607604Anahtar Kelimeler:
termit tümseği, çevresel sanat, biyofiziksel peyzaj, Etiyopya, kültürel mirasÖzet
Etiyopya’daki termit tümsekleri, doğal mimari ile
çevresel sanatın kendine özgü bir biçimde buluştuğu;
hem biyofiziksel süreçleri hem de peyzaj içindeki
kültürel anlamları bir arada barındıran oluşumlardır.
Termit kolonileri tarafından uzun sürelerde inşa edilen
bu anıtsal tümsekler, yerel iklim ve toprak koşullarına
uyum sağlayan karmaşık bir biyolojik mühendisliği
yansıtır ve ekosistemin işleyişinde önemli bir rol
üstlenir. Fiziksel yapıları; toprak havalandırmasını,
besin döngüsünü ve mikrohabitat oluşumunu
etkileyerek biyoçeşitliliğe ve peyzaj çeşitliliğine
katkıda bulunur. Ekolojik işlevlerinin ötesinde
tümsekler, yerel topluluklar için simgesel ve pratik bir
değer taşır; insan kültürü ile doğal çevre arasındaki
derin bağları yansıtır. Doğal işaret öğeleri (landmark)
olarak görülmüş, yerel kozmolojilere ve arazi
kullanım pratiklerine eklemlenmiştir. Bu çalışma,
Etiyopya’daki tümseklerin morfolojisini, ekolojik
katkılarını ve antropolojik anlamlarını inceleyerek
onların çok yönlü rollerini ele almaktadır. Bu bakış
açısıyla tümsekler yalnızca böcek yapıları değil;
peyzajla sürdürülebilir etkileşimi biçimlendiren
dinamik çevresel sanat eserleri olarak
değerlendirilmektedir. Çalışma, bu doğal biyofiziksel
öğelerin korunması gerekliliğini vurgulayarak
geleneksel ekolojik bilginin çağdaş koruma
çabalarıyla bütünleştirilmesini savunmaktadır.
Referanslar
[1] Beardsley, J. (1998). Earthworks and Beyond:
Contemporary Art in the Landscape (3rd ed.).
New York: Abbeville Press.
[2] Debele, T. & et al. (2018). Characterization of soil
properties under termite mounds and adjacent
soils in Bedele district, South Western Ethiopia.
[3] Bonachela, J. A., Pringle, R. M., Sheffer, E.,
Coverdale, T. C., Guyton, J. A., Caylor, K. K.,
Levin, S. A. & Tarnita, C. E. (2015). Termite
mounds can increase the robustness of dryland
ecosystems to climatic change. Science,
347(6222), 651–655.
[4] Dangerfield, J. M., McCarthy, T. S. & Ellery, W.
N. (1998). The mound-building termite
Macrotermes michaelseni as an ecosystem
engineer. Journal of Tropical Ecology, 14(4),
507–520.
[5] Korb, J. (2003). Thermoregulation and ventilation
of termite mounds. Naturwissenschaften, 90(5),
212–219.
[6] Jouquet, P., Traoré, S., Choosai, C., Hartmann, C.
& Bignell, D. (2011). Influence of termites on
ecosystem functioning: Ecosystem services
provided by termites. European Journal of Soil
Biology, 47(4), 215–222.
[7] Turner, J. S. & Soar, R. C. (2008). Beyond
biomimicry: What termites can tell us about
realizing the living building. In I. Wallis, L.
Bilan, M. Smith & A. S. Kazi (Eds.),
Proceedings of the First International
Conference on Industrialized, Intelligent
Construction (I3CON). Loughborough
University.
[8] Kastner, J. & Wallis, B. (Eds.). (1998). Land and
Environmental Art. London: Phaidon Press.
[9] Gebre-Meskel, D. & et al. (2004). Use of termite
mounds in geochemical exploration and as a soil
amendment in North Ethiopia. Journal of
Geochemical Exploration.
[10] Sileshi, G. W., Arshad, M. A., Konaté, S. &
Nkunika, P. O. Y. (2010). Termite-induced
heterogeneity in African savanna vegetation:
mechanisms and patterns. Journal of Vegetation
Science, 21(5), 923–937.
[11] Berkes, F. (2012). Sacred Ecology (3rd ed.). New
York: Routledge.
[12] Jones, C. G., Lawton, J. H. & Shachak, M. (1994).
Organisms as ecosystem engineers. Oikos,
69(3), 373–386.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Academy International Journal of Humanities and Social Sciences
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
